Powoli dobiega końca pierwszy miesiąc roku szkolnego, postanowienia i cele z początku września ulegają weryfikacji… Obiecałaś_eś sobie, że w tym roku naprawdę będziesz uczyć się regularnie, nie pozwolisz sobie utonąć w zaległościach i zadbasz o swoje oceny?
Jak ci idzie?
Pewnie bywa różnie, szczególnie, gdy zerkasz na stertę książek i zeszytów i myślisz sobie o tym, ile jeszcze masz do ogarnięcia tego wieczoru. Szukasz w Internecie skutecznych sposobów, jak się zmotywować, wyznaczać sobie cele i je wypełniać, ale to naprawdę trudne. Ilość materiału jest tak demotywująca, że trudno się skoncentrować, więc ostatecznie nic nie wychodzi. Znasz taki scenariusz?
W tym artykule przeczytasz o tym, jak realizować cele z perspektywy osobistych wartości i o tym, dlaczego to skuteczny sposób motywowania siebie 🙂
Co to są wartości?
Wartości oznaczają to, co jest dla ciebie naprawdę ważne, na czym ci zależy. Są jak kierunki życia – nie możesz do nich dotrzeć, ale możesz nieustannie podążać w ich kierunku. Są jak kompas, który wskazuje ci drogę. Odzwierciedlają wybrany przez ciebie ideał życia.
Czy wydaje ci się czasem, że spędzasz naprawdę wiele czasu na wykonywanie nieistotnych czynności, często pod presją ze strony dorosłych? Że musisz uczyć się na pamięć i wcale nie zaspokaja to twojego głodu wiedzy, który przecież w sobie masz? Że pochłaniają cię rzeczy bezsensowne, nieistotne, bezproduktywne? Zastanawiasz się, dlaczego marnujesz czas na coś, czego nie cenisz?
Niektóre działania przynoszą większą satysfakcję a inne mniejszą. Zależy to od tego, na ile to, co robisz, postrzegasz jako wartościowe. Pewnie wciąż słyszysz o tym, że musisz się uczyć, żeby dostać się na dobre studia, później rozwijać karierę zawodową, mieć dobrą pracę, że wolontariat będzie dobrą pozycją w CV, a potencjalny pracodawca zobaczy twoje zaangażowanie w życie społeczne i wszechstronność. Ciągle słyszysz o tym, co powinieneś robić, żeby w przyszłości coś się mogło wydarzyć. Jak w tym wszystkim odnaleźć swoją drogę i określić, na czym naprawdę TOBIE w życiu zależy?
Jeśli nie wiesz, na czym ci zależy – snujesz się bez celu.
Jeśli wiesz i jesteś naprawdę o tym przekonany – wartości pomogą ci utrzymać skupienie i energię.
Na przykład – nie lubisz uczyć się języków, uważasz że to jest nudne zajęcie i każdy sprawdzian jest dla ciebie strasznie frustrujący i stresujący. Kiedy wśród twoich wartości znajdzie się podróżowanie, poznawanie świata i innych kultur, możesz odkryć, że uczenie się języka obcego to działanie, które pomoże ci realizować twoją wartość przybliży cię do niej. To z kolei wpłynie na to, że nauka danego języka nabierze dla ciebie sensu i będzie bardziej satysfakcjonująca.
Czym różnią się wartości od celów?
Cele to konkretne sytuacje lub przedmioty, które można uzyskać, osiągnąć, zakończyć. Możesz je wykreślić z listy rzeczy do zrobienia. Wartości nie możesz osiągnąć raz na zawsze, ale możesz podążać w jej kierunku.
Cele są jasno określone, a skupienie na nich może pomagać ci utrzymać się na właściwej drodze. A więc cele pomagają wdrażać wartości w życie.
Na przykład wartością może być zdobywanie wiedzy, a celem – dobra ocena z konkretnego sprawdzianu. Za mało? To spójrzmy dalej: wartością może być wolność w wyborze miejsca mieszkania (np. Japonia), a celem do realizacji tej wartości będzie nauczenie się podstaw japońskiego.
Jak określić swoje wartości?
Wartości pomagają określić to, co chcesz realizować każdego dnia, ale też to, czego ma dotyczyć twoje życie. To ty je wybierasz w zgodzie ze sobą – nie twoi rodzice, nauczyciele czy rówieśnicy.
Jakiego życia pragniesz?
Osoby przyglądające się bliżej tematowi wartości zidentyfikowali sześć wzorców wartościowych działań, które wiążą się z dobrostanem człowieka:
1) Tworzenie więzi z innymi,
2) Dawanie czegoś od siebie i wywieranie pozytywnego wpływu na innych,
3) Bycie aktywnym ,
4) Przyjmowanie każdej chwili,
5) Podejmowanie wyzwań i uczenie się,
6) Dbanie o siebie.
Możesz potraktować je jako wskazówki, w jakich obszarach życia szukać swoich wartości.
Ponieważ rozpoczęcie poszukiwań może być trudne, możesz jako punkt wyjścia zadać sobie kilka pytań:
Co decyduje o dobrym życiu?
Co jest dla ciebie najważniejsze w tej chwili?
Gdybyś mógł osiągnąć wszystko, o czym zamarzysz – co by to było?
Z czego chcesz zostać zapamiętana_y?
Co daje ci siłę?
Jak wytrwać?
Wyznaczanie celów zgodnie ze swoimi wartościami wspiera ich realizację. Co jeśli jednak nadal trudno jest się zmotywować?
- Po pierwsze: pamiętaj, że wartości są twoim kompasem, który wskazuje kierunek drogi. Jeśli czasem z niej zboczysz, nie znaczy to, że nie możesz na nią wrócić i ponownie podążać tam, gdzie chcesz. Bądź dla siebie wyrozumiały i staraj się przypominać sobie, na czym ci zależy i dlaczego. W jaki sposób dany cel cię do tego przybliży.
- Po drugie: Jeśli mimo wszystko trudno realizować ci cele mające zbliżyć cię do twoich wartości, spróbuj przyjrzeć się im ponownie. Czy to właśnie to jest dla ciebie ważne? Czy na pewno to tobie na tym zależy? Czy może podejmujesz te działania wyłącznie po to, by spełnić wymagania innych osób?
- ·Po trzecie: pamiętaj, że sukcesem jest droga do niego, a nie sam wynik. Jeśli wyobraziłbyś sobie dwie osoby: jedną, która stara się naprawdę mocno i osiąga swój cel i drugą, która wkłada w działanie równie duży wysiłek, ale nie udaje jej się osiągnąć oczekiwanego wyniku – kto osiągnął sukces? Zapewne obie te osoby.
Lista wartości
Na koniec możesz przyjrzeć się przykładowym wartościom (opracowanym na podstawie jednej z książek poniżej), wśród których może odnajdziesz te ważne dla ciebie lub które zainspirują cię do poszukiwania własnych.
Tworzenie więzi z innymi: ufanie ludziom, kochanie ludzi, bycie szczerą osobą, podziwianie innych, nawiązywanie bliskich relacji, docenianie innych, poczucie przynależności, okazywanie współczucia;
Dbanie o siebie: dbanie o formę fizyczną, akceptowanie siebie, dziękowanie, dostrzeganie możliwości, proszenie o pomoc, odczuwanie przyjemności, zrozumienie;
Podejmowanie wyzwań: pozwalanie sobie na marzenia, bycie kreatywnym, poszukiwanie wolności, osiąganie celów, poszukiwanie wiedzy, doświadczanie chwili;
Wartości w obliczu problemów: przebaczanie, odpuszczanie, zmaganie się, pozostawanie w niepewności, poczucie bezpieczeństwa, żegnanie się, czucie się innym
Książki, które zainspirowały mnie do napisania tego artykułu i do których polecam zajrzeć:
- Hayes, L., Bailey, A., Ciarrochi, J. (2019). W pułapce myśli – dla nastolatków. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem. Sopot: GWP.
- Hayes, L., Ciarrochi, J. (2019). Trudny czas dojrzewania. Sopot: GWP.
- Hayes, L., Smith, S. (2014). W pułapce myśli. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem. Sopot: GWP.